สรุปครบวิตามินบีรวมช่วยอะไรในเรื่องความสูงเด็ก ? สารอาหารลับที่ช่วยให้ลูกโตสมวัย

วิตามินบีรวม (Vitamin B Complex) คือกลุ่มวิตามินที่ละลายในน้ำ มีบทบาทสำคัญต่อการเจริญเติบโตของเด็กอย่างมาก โดยเฉพาะการสร้างพลังงาน การแบ่งเซลล์ใหม่ และการทำงานของระบบประสาท พ่อแม่หลายคนอาจสงสัยว่าวิตามินบีรวมช่วยอะไรในเรื่องความสูงของเด็กบ้าง ความจริงแล้วแม้วิตามินบีจะไม่ได้เป็นตัวเพิ่มความยาวของกระดูกโดยตรง แต่เปรียบเสมือนฟันเฟืองที่ทำให้ระบบพัฒนาการของร่างกายทำงานได้อย่างสมบูรณ์แบบ วันนี้เราจะพาไปดูกันว่า วิตามินบีรวมมีอะไรบ้าง ช่วยเรื่องอะไร และหาได้จากไหน

วิตามินบี มีอะไรบ้าง

กลุ่มของวิตามินบีประกอบไปด้วยวิตามินหลักทั้งหมด 8 ชนิดที่ทำงานประสานกัน แต่ละชนิดจะมีหน้าที่เฉพาะตัวในการดึงสารอาหารจากคาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมัน มาเปลี่ยนเป็นพลังงานให้ร่างกายเด็กนำไปใช้ในกระบวนการเจริญเติบโตและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ ดังนี้

1. วิตามินบี 1 (Thiamine)
2. วิตามินบี 2 (Riboflavin)
3. วิตามินบี 3 (Niacin)
4. วิตามินบี 5 (Pantothenic acid)
5. วิตามินบี 6 (Pyridoxine)
6. วิตามินบี 7 (Biotin)
7. วิตามินบี 9 (Folate/กรดโฟลิก)
8. วิตามินบี 12 (Cobalamin)

ประโยชน์ของวิตามินบีรวม ช่วยอะไรบ้าง

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนว่าวิตามินบีรวมช่วยอะไรในแต่ละระบบของร่างกาย ลองมาดูตารางสรุปหน้าที่ของวิตามินบีทั้ง 8 ชนิดที่มีผลต่อพัฒนาการของเด็กกัน

จากตาราง วิตามินบีที่มีส่วนช่วยเรื่อง “ความสูง” มากที่สุดคือ วิตามินบี 6, บี 9 และ บี 12 เพราะมีความสำคัญต่อการสร้างเซลล์ใหม่และเม็ดเลือดแดงที่คอยลำเลียงออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงกระดูก

เด็กควรได้รับวิตามินบีเท่าไหร่ต่อวัน

ความต้องการวิตามินบีจะแตกต่างกันไปตามช่วงวัยและเพศ สำหรับเด็กวัยเรียนช่วงอายุ 6-12 ปี จะมีปริมาณสารอาหารที่แนะนำให้ได้รับต่อวันโดยเฉลี่ยดังนี้

หมายเหตุ : ปริมาณจะแตกต่างตามอายุและเพศ ควรปรึกษากุมารแพทย์ก่อนเสริมเอง

วิตามินบีช่วยเรื่องความสูงอย่างไร

หลายคนพยายามหาคำตอบว่าวิตามินบีรวมช่วยอะไรในเรื่องการเพิ่มส่วนสูงเด็ก หากอธิบายตามหลักโภชนาการ วิตามินบีไม่ได้ทำให้ร่างกายสูงพุ่งขึ้นทันทีทันใด แต่เป็นตัวสนับสนุนกลไกเบื้องหลังที่ขาดไม่ได้ ดังนี้

• ช่วยสร้างพลังงานให้ร่างกาย
• สนับสนุนการสร้างเซลล์ใหม่และ DNA
• ช่วยสร้างเม็ดเลือดแดง ทำให้ลำเลียงออกซิเจนได้ดี
• สนับสนุนการทำงานของฮอร์โมนการเจริญเติบโตทางอ้อม

หากเด็กขาดวิตามินกลุ่มนี้ จะส่งผลให้ระบบเผาผลาญทำงานผิดปกติ เด็กจะมีอาการเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย ไม่มีแรงทำกิจกรรม ซึ่งปัจจัยเหล่านี้จะไปขัดขวางการทำงานของโกรทฮอร์โมนและทำให้การเจริญเติบโตชะลอลงในที่สุด

รวมอาหารที่มีวิตามินบีสูง หาได้จากที่ไหนบ้าง

การเสริมวิตามินบีที่ดีและปลอดภัยที่สุดคือการกินอาหารธรรมชาติให้ครบ 5 หมู่ โดยแหล่งอาหารที่อุดมไปด้วยวิตามินบีสามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่

• กลุ่มแรกคือเนื้อสัตว์และโปรตีนชั้นดี เช่น เนื้อหมูไม่ติดมัน เนื้อไก่ ปลาแซลมอน และไข่ไก่
• กลุ่มที่สองคือธัญพืชไม่ขัดสี ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานและวิตามินบีชั้นยอด ไม่ว่าจะเป็นข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต หรือขนมปังโฮลวีต
• กลุ่มสุดท้ายคือผักใบเขียวจำพวกผักโขม บรอกโคลี และคะน้า

เด็กที่มีพฤติกรรมการกินที่หลากหลายมักจะได้รับวิตามินบีเพียงพอโดยไม่ต้องพึ่งพาอาหารเสริมเลย

วิตามินบี ห้ามกินกับอะไร

โดยทั่วไปวิตามินบีเป็นสารอาหารที่มีความปลอดภัยสูงเพราะสามารถละลายน้ำได้ แต่ก็มีข้อควรระวังในการกินคู่กับเครื่องดื่มหรือยาบางชนิด ควรหลีกเลี่ยงการกินวิตามินบีพร้อมกับเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนสูง เช่น ชาหรือกาแฟ รวมถึงยาบางประเภทอย่างยาลดกรด เพราะสารเหล่านี้จะเข้าไปขัดขวางกลไกการดูดซึมของวิตามิน และหากถามว่าวิตามินบีรวมกินตอนไหนดีที่สุด คำตอบคือหลังอาหารมื้อเช้า เพื่อช่วยให้ร่างกายดึงพลังงานไปใช้ระหว่างวันและลดการระคายเคืองกระเพาะอาหาร

กินวิตามินบีเยอะ มีผลข้างเคียงไหม

ผู้ปกครองหลายคนอาจมีความกังวลว่าหากเด็กได้รับวิตามินบีในปริมาณที่มากเกินไปจะเกิดอันตรายหรือไม่ คำตอบคือไม่อันตรายร้ายแรง โดยอาการที่พบได้บ่อยที่สุดและมักทำให้หลายคนตกใจคือ ปัสสาวะสีเหลืองเข้มหรือสะท้อนแสงหลังกินวิตามิน อาการนี้เป็นเรื่องปกติที่เกิดจากการขับวิตามินบี 2 ส่วนเกินออกจากร่างกายผ่านทางระบบปัสสาวะ ร่างกายจะไม่สะสมวิตามินชนิดนี้ไว้เป็นสารพิษ

อย่างไรก็ตาม หากได้รับวิตามินบีในปริมาณที่สูงเกินพิกัดอย่างต่อเนื่อง อาจพบผลข้างเคียงอื่นตามมา เช่น อาการคลื่นไส้ หน้าแดงจากปฏิกิริยาของวิตามินบี 3 หรือมีอาการชาบริเวณปลายมือปลายเท้าหากได้รับวิตามินบี 6 สูงติดต่อกันเป็นเวลานาน จึงควรให้เด็กกินในปริมาณที่เหมาะสมเท่านั้น

อาการขาดวิตามินบี ที่ผู้ปกครองควรสังเกต

ถ้าร่างกายได้รับวิตามินบีไม่เพียงพอ เด็กจะแสดงความผิดปกติออกมาให้เห็นหลายรูปแบบ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการทางสมอง และสภาวะอารมณ์ โดยผู้ปกครองสามารถสังเกตสัญญาณเตือนเบื้องต้นได้ดังนี้

• เบื่ออาหารและเติบโตช้า : กินอาหารได้น้อยลง ส่งผลให้น้ำหนักตัวและส่วนสูงขึ้นช้ากว่าเกณฑ์มาตรฐาน
• ซีดเซียวและอ่อนเพลีย : ดูไม่มีแรง ไม่กระฉับกระเฉง และเหนื่อยง่ายกว่าเด็กวัยเดียวกันเวลาทำกิจกรรม
• เป็นแผลในปากบ่อย : มักจะพบแผลร้อนใน หรือแผลที่มุมปาก (ปากนกกระจอก) เป็นประจำ
• อารมณ์แปรปรวน : มีภาวะสมาธิสั้น หงุดหงิดง่าย หรือความจำลดลง ซึ่งเป็นผลกระทบจากการทำงานของระบบประสาทที่ขาดวิตามินบี
• ชาปลายมือปลายเท้า : ในบางรายอาจมีการบ่นว่ารู้สึกชาหรือยุบยิบตามปลายประสาทบริเวณมือและเท้า

ควรเสริมวิตามินบีรวมหรือไม่

หากเด็กกินอาหารได้หลากหลายและครบถ้วนตามหลักโภชนาการ อาหารเสริมมักไม่มีความจำเป็น แต่ควรพิจารณาเสริมวิตามินบีในกรณีที่กินยาก เลือกกินขั้นรุนแรง เด็กที่เป็นมังสวิรัติ ซึ่งเสี่ยงต่อการขาดวิตามินบี 12 จากเนื้อสัตว์ หรือเด็กที่มีปัญหาเกี่ยวกับภาวะการดูดซึมสารอาหารในลำไส้ผิดปกติ

เมดิก้า เซ็นเตอร์ ดูแลโภชนาการและการเจริญเติบโตของเด็ก

การดูแลให้ลูกเติบโตสมบูรณ์ตามวัยเป็นเรื่องที่ต้องวิเคราะห์แบบองค์รวม หากยังมีข้อสงสัยว่า วิตามินบีรวมช่วยอะไรต่อสรีระของลูก และจะวางแผนโภชนาการอย่างไรให้สูงขึ้น การประเมินเพียงแค่อาหารเสริมอาจให้ภาพที่ไม่ครบถ้วน ต้องมีการวิเคราะห์เชิงลึกควบคู่ไปกับกราฟการเจริญเติบโต การเทียบอายุจริงกับอายุโครงกระดูก ระดับฮอร์โมน และพฤติกรรมการนอนหลับ

ที่ เมดิก้า เซ็นเตอร์ (Medica Center) คลินิกเพิ่มความสูง มีบริการประเมินโภชนาการและการเจริญเติบโตแบบครบวงจร ดูแลโดยทีมแพทย์เฉพาะทาง เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงและออกแบบแผนการดูแลให้เด็กเติบโตสมวัยอย่างปลอดภัย

เอกสารอ้างอิง (References)

1. Institute of Medicine (US) Food and Nutrition Board.
2. National Institutes of Health
3. World Health Organization. Guideline: Daily iron and folic acid supplementation in infants and children. Geneva: WHO; 2016.
4. Allen LH. Causes of vitamin B12 and folate deficiency. Food Nutr Bull. 2008;29(2 Suppl):S20–S34.
5. Black MM. Effects of vitamin B12 and folate deficiency on brain development in children. Food Nutr Bull. 2008;29(2 Suppl):S126–S131.
6. Golden MH. Proposed recommended nutrient densities for moderately malnourished children. Food Nutr Bull. 2009;30(3 Suppl):S267–S342.
7. Tanner JM. Growth at Adolescence. 2nd ed. Oxford: Blackwell Scientific Publications; 1962.